Ratownictwo

Ratownictwo wodne

Ratownictwo wodne to prowadzenie działań ratowniczych, polegających w szczególności na organizowaniu i udzielaniu pomocy osobom, które uległy wypadkowi lub są narażone na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia na obszarze wodnym. Pomoc w sytuacji zagrożenia musi pojawić się niezwłocznie w trybie „tu i teraz”, gdyż dla tonącego liczy się każda sekunda. Proces tonięcia to sytuacja, która rozgrywa się w czasie 3 do 5 minut. Bardzo często prowadzi do nieodwracalnego obrażeń zdrowotnych lub śmierci. Często osoba odratowana wymaga resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Wskaźnik utonięć w Polsce utrzymuje się od wielu lat na bardzo wysokim poziomie. Ze statystyk policyjnych wynika, że każdego roku śmierć w wodzie ponosi ok. 500–700 naszych rodaków. Na świecie każdego roku wskutek utonięcia śmierć ponosi ok. 400 tys. osób.

International Life Saving Federation

ILS we współpracy z organizacjami członkowskim przewodzi globalnym wysiłkom na rzecz ograniczenia urazów i śmierci w wodzie, na wodzie lub w jej pobliżu. ILS osiąga cele pomagając krajowym organizacjom ratującym życie; ułatwiając i rozwijając globalną wymianę informacji dotyczącą zapobiegania utonięciu i ratowaniu życia oraz najlepszych praktyk w zakresie ratowania życia; pomoc w tworzeniu organizacji ratujących życie w regionach świata, w których są potrzebne, ale nie istnieją; działając jako Międzynarodowa Federacja na rzecz sportowego ratownictwa wodnego oraz współpracując z innymi organami międzynarodowymi o wspólnych celach. Członkami ILS są organizacje krajowe, w tym Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (WOPR).

Więcej o ILS

Ratownictwo wodne w Polsce

Ratownictwo wodne mogą wykonywać podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego, które uzyskały zgodę MSW (są to prawie wszystkie jednostki WOPR). Podmiot wykonujący musi zapewnić stan gotowości do wykonywania ratownictwa wodnego, poprzez utrzymywanie stałego dyżuru ratowników wodnych, dysponować kadrą wykwalifikowanych ratowników wodnych w liczbie niezbędnej do zapewnienia stanu gotowości, posiadać siedzibę, sprzęt specjalistyczny oraz środki transportu i łączności.

Ratownictwem wodnym zajmują się również wyspecjalizowane służby, m.in. Państwowa Straż Pożarna i Policja, które są częścią krajowego systemu bezpieczeństwa. Działają one jednak najczęściej w sytuacjach zagrożeń – powodzi, katastrof i innych klęsk, i wyłącznie poza wyznaczonymi obszarami wodnymi. Ratownictwo wodne na wyznaczonych obszarach w praktyce jest w całości realizowane przez podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa w większości działające jako organizacje pozarządowe.

Działania ratownicze

Pojęcie „działań ratowniczych” to zgodnie z ustawą w szczególności: przyjęcie zgłoszenia o wypadku lub zagrożeniu, dotarcie na miejsce wypadku z odpowiednim sprzętem ratunkowym, udzielenie kwalifikowanej pierwszej pomocy, zabezpieczenie miejsca wypadku lub zagrożenia, ewakuacja osób z miejsca stanowiącego zagrożenie dla życia lub zdrowia, transport do miejsca bezpiecznego i przekazanie profesjonalnym służbom medycznym. Ponadto za działanie ratownicze uznaje się także poszukiwanie osób zaginionych na obszarze wodnym.

Mimo że „organizowanie i finansowanie działań ratowniczych” należy do zarządzających, to „wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa wodnego” oraz organizacja i prowadzenie szkolenia ratowników wodnych zastrzeżone do wyłącznych kompetencji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa.

System

Ratownictwo wodne wpisuje się w Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy oraz Państwowe Ratownictwo Medyczne. W praktyce jest w całości realizowane przez podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa w większości działające jako organizacje pozarządowe.

Organizowanie i finansowanie działań ratowniczych należy do zarządzających obszarem wodnym. Natomiast wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa wodnego oraz organizacja i prowadzenie szkolenia ratowników wodnych należy do wyłącznych kompetencji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa.

Przepisy prawne

W Polsce obowiązują trzy podstawowe ustawy regulujące zależności i zasady ratownictwa wodnego, tj. prawo wodne oraz ustawy o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych i Państwowym Ratownictwie Medycznym, których celem jest prawne zabezpieczenie obywateli przed utratą życia i zdrowia w miejscach, gdzie zagrożeniem jest środowisko wodne.

Podmiot zarządzający obszarami wodnymi ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo na danym obszarze m.in. poprzez oznakowanie, wyposażenie w sprzęt specjalistyczny i medyczny, zatrudnienie wykwalifikowanych ratowników wodnych, dokonywanie analizy zagrożeń, określenie lokalnych zasad użytkowania akwenów, finansowanie i organizowanie działań ratowniczych.

Ratownik Wodny

Jest to osoba spełniająca kilka kryteriów: posiada wiedzę i umiejętności z zakresu pływania i technik ratowniczych, uprawnienia z zakresu udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy, dodatkowe kwalifikacje przydatne w ratownictwie wodnym oraz będąca pracownikiem lub członkiem podmiotu uprawnionego do wykonywania ratownictwa wodnego.

 

Ślubowanie

„Ja, ratownik Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, przyjmuję za swoje godło niebieski krzyż i złotą kotwicę. Ślubuję, dopóki zdrów będę i sił mi wystarczy, bez względu na warunki: rzetelnie wypełniać obowiązki ratownika WOPR, ratować osoby, którym zagraża niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia na wodach, dbać o sprawność i doskonalić umiejętności ratownika WOPR, wszelką wiedzą i doświadczeniem wytrwale przyczyniać się do poprawy bezpieczeństwa na polskich wodach.”

Zadania

Ratownik wodny przyjmuje zgłoszenia o wypadku lub zagrożeniu, dociera na miejsce wypadku z odpowiednim sprzętem ratunkowym, udziela kwalifikowanej pierwszej pomocy, zabezpiecza miejsce wypadku lub zagrożenia, ewakuuje osoby z miejsca stanowiącego zagrożenie dla życia lub zdrowia oraz transportuje osoby, które uległy wypadkowi lub są narażone na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia na obszarze wodnym do miejsca, gdzie jest możliwe podjęcie medycznych czynności ratunkowych przez jednostki systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego.

Sportowe ratownictwo wodne

Zawody rozgrywane są na zasadach określonych przez International Life Saving Federation (ILS). Ratownicy współzawodniczą w sześciu konkurencjach indywidualnych: holowanie ratownika w płetwach na dystansie 100 m, ratowanie manekina na 50 m, ratowanie manekina w płetwach na 100 m, pływanie z przeszkodami na 200 m, szybka pomoc na dystansie 100 m, super ratownik na 200 m oraz w trzech sztafetach: holowanie manekina – sztafeta 4 x 25 m, sztafeta ratownicza 4 x 50 m stylem zmiennym, sztafeta z przeszkodami 4 x 50 m.

Zawody międzynarodowe

ILS jako organizacja o zasięgu międzynarodowym jest również organizacją sportową uznaną przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski. ILS działa poprzez cztery struktury kontynentalne (ILS Europe, ILS Africa, ILS Americas, ILS Asia-Pacific). WOPR należący do struktury ILS jest również pełnoprawnym członkiem Polskiego Komitetu Olimpijskiego. WOPR jako jedyny podmiot w Polsce może organizować zawody z zakresu sportowego ratownictwa wodnego uznawane przez ILS oraz powoływać kadrę narodową na zawody międzynarodowe. Wyłonienie kadry i przygotowanie do udziału w zawodach międzynarodowych opiera się na systemie zawodów na szczeblu krajowym.

Zawody w Polsce

WOPR na wzór konkurencji i zawodów ILS posiada swoje opracowania w zakresie konkurencji i rozgrywania zawodów. Zawody rozgrywane są na poziomie wojewódzkim, subregionalnym i krajowym oraz w formie sześciu rund Grand Prix. Na poziomie wojewódzkim rozgrywane są ligi wojewódzkie, które wyłaniają drużyny do udziału w drużynowym Pucharze Polski. W roku 2023 Polska (WOPR) będzie organizatorem Młodzieżowych Mistrzostw Europy w Ratownictwie Wodnym.

Nasi partnerzy